met geld van Postcode Loterij

Sinds de terugkeer van de wolf in Nederland is het dier uitgegroeid tot een bron van maatschappelijke onrust. Incidenten met gedode dieren, aanvallen op honden en sporadische confrontaties met mensen hebben het debat verder aangewakkerd. In 2025 zouden naar schatting 2500 tot 3000 dieren, voornamelijk schapen, door wolven zijn gedood. Tegelijkertijd wordt gesteld dat de Veluwe met ruim honderd wolven één van de hoogste wolvendichtheden ter wereld kent. Deze combinatie van factoren roept vragen op over het officiële verhaal dat de wolf op eigen kracht en zonder menselijk ingrijpen Nederland heeft bereikt.

Volgens dit officiële narratief is de wolf vanuit Oost-Europa, via Duitsland, spontaan naar Nederland gemigreerd. Dat is moeilijk voorstelbaar, gezien de hoge bevolkingsdichtheid, de aanwezigheid van grootschalige infrastructuur en stedelijke gebieden zoals het Ruhrgebied. Ook het vrijwel gelijktijdig verschijnen van wolvenroedels in België is in dit kader opmerkelijk. De terugkeer van de wolf is dan ook geen toeval, maar het resultaat van jarenlang beleid en planning op Europees niveau.

Fokprogramma’s en populatieopbouw in de Karpaten
De oorsprong van dit beleid ligt in de Roemeense Karpaten, waar de wolf van nature voorkomt, schrijft Wob-onderzoeker Cees van den Bos op Substack. Rond het jaar 2000 startten daar meerdere projecten onder het LIFE-programma van de EU, gericht op de bescherming en versterking van zogenoemde ‘grote carnivoren’, waaronder wolven, beren en lynxen. Deze projecten richtten zich op genetische monitoring, het voorkomen van inteelt, het bestrijden van hybride wolf-hondkruisingen en het optimaliseren van leefgebieden.

In projectdocumenten en evaluatierapporten wordt beschreven hoe wolvenpopulaties actief werden ondersteund door jachtbeperkingen, het terugdringen van natuurlijke vijanden en het aantrekkelijk maken van habitats. Deze maatregelen waren niet alleen bedoeld voor behoud, maar ook voor groei en verspreiding van de populatie richting West-Europa. De Karpaten vormden de eerste fase van een bredere herintroductiestrategie.

Internationale coördinatie en kennisnetwerken
Het Large Carnivore Initiative for Europe (LCIE) – een netwerk van NGO’s, wetenschappers, overheden en universiteiten – speelt bij deze aanpak een centrale rol. Dit netwerk fungeert als platform voor kennisuitwisseling, beleidsafstemming en projectcoördinatie rond grote roofdieren. Ook Nederlandse wetenschappers en organisaties maken hier deel van uit.

Binnen dit kader wordt gesproken van een gefaseerde aanpak, waarbij verschillende regio’s stapsgewijs worden verbonden. De wolf is daarbij niet simpelweg losgelaten, maar zijn verplaatsing is gestuurd door landschappelijke ingrepen en beleidskeuzes.

Saillant: in 2000 reisde een beleidsmedewerker van de provincie Utrecht naar de Karpaten om het fok- en opvangprogramma van de wolf te bekijken, onthulde Annemieke van Straaten op X. Deze beleidsmedewerker is nu betrokken bij diverse beleidsonderwerpen rond de wolf in de provincie Utrecht.


Corridors en gefaseerde migratie naar het westen
Na de opbouw van de populatie in de Karpaten richtte de tweede fase zich op het verbinden van leefgebieden. Via Polen, Slowakije, Hongarije en Oekraïne werden ecologische corridors ontwikkeld die migratie mogelijk maakten. In grensregio’s ontstonden opvang- en acclimatisatiecentra waar wolven tijdelijk werden gehuisvest, gemonitord en veterinair gecontroleerd. Genetische studies tonen aan dat wolven in Zuid-Polen nauw verwant zijn aan die uit de Roemeense Karpaten.

Vanuit Polen verliep de verspreiding naar Duitsland, met name naar Lausitz in Saksen en Brandenburg. Dit gebied groeide uit tot een belangrijk knooppunt in de West-Europese wolvenpopulatie. Duitse instituten zoals LUPUS monitoren sindsdien de verspreiding en vestiging van wolvenroedels.

De laatste fase van de migratie leidde richting Nederland. Vanuit Lausitz loopt een aaneenschakeling van corridors via Noordrijn-Westfalen naar Limburg en uiteindelijk de Veluwe. Deze routes bestaan uit ecoducten, aangepaste spoorzones, open landschappen en natuurgebieden waar verstorende barrières zijn verwijderd. In dit verband wordt ook wel gesproken van een “wolf-snelweg”.

Habitatsturing en indirecte herplaatsing
Een kernbegrip in deze benadering is habitatsturing. Wolven zijn territoriale dieren; wanneer een gebied verzadigd raakt, trekken jonge dieren weg op zoek naar nieuw leefgebied. Door aan de westzijde aantrekkelijke habitats te creëren – met voldoende prooidieren, rust en bescherming – en aan de oostzijde juist minder gunstige omstandigheden te laten bestaan, kreeg migratie een voorspelbare richting.

Dit is in feite een vorm van indirecte herplaatsing. Daarnaast zijn wolven op sommige trajecten ook fysiek verplaatst via opvanglocaties, met name waar grote afstanden moesten worden overbrugd.

Op sociale media circuleert beeldmateriaal van het uitzetten van wolven:


Nederlandse rol en financiering
In Nederland zijn meerdere organisaties betrokken geweest bij de voorbereiding, monitoring en instandhouding van de wolvenpopulatie. Genoemd worden onder meer Rewilding Europe, ARK Rewilding Nederland, Wageningen Universiteit en Stichting BIJ12. Hun activiteiten variëren van wetenschappelijk onderzoek en monitoring tot habitatontwikkeling en beleidsadvies.

wolf

De financiering van deze initiatieven bestaat uit een mix van EU-subsidies, bijdragen van NGO’s en fondsen zoals de Nationale Postcode Loterij. Er is sprake van verwevenheid tussen wetenschappelijke instellingen, natuurorganisaties en commerciële adviesstructuren, wat vragen oproept over transparantie en belangenverstrengeling.

Democratisch tekort en narratief
Expliciete democratische besluitvorming ontbreekt. De komst van de wolf is nooit onderwerp geweest van een volwaardig parlementair debat, terwijl het beheer uiteindelijk bij de provincies is neergelegd. Tegelijkertijd verdedigen media en factcheck-organisaties actief het beeld van spontane migratie. Zij bestempelen afwijkende interpretaties als “desinformatie”.

NGO’s presenteren de komst van de wolf als een autonoom natuurverschijnsel, terwijl de onderliggende beleidskeuzes, corridorontwikkeling en habitatsturing buiten beeld blijven.

Slotbeschouwing
In de kern draait de discussie niet om de vraag of wolven letterlijk zijn “uitgezet”, maar om de mate waarin menselijk ingrijpen bepalend is geweest, concludeert Van den Bos. Door populatieopbouw, genetisch beheer, corridorontwikkeling en habitatsturing is een gecontroleerde migratie richting West-Europa gecreëerd. De terugkeer van de wolf in Nederland is daarmee het eindpunt van een langdurig, complex en grotendeels technocratisch proces, waarbij veel betrokkenen slechts een beperkt deel van het geheel hebben overzien.

“Lees en huiver hoe we worden belazerd door de overheid. Ambtenaren met dubbele petten op. Ik vind de wolf een prachtig dier, maar dit is regelrechte dierenmishandeling,” zegt huisarts Els van Veen over het stuk van Van den Bos. “Niet alleen van wolven, maar ook van schapen in Nederland. Je haalt als overheid willens en wetens roofdieren naar een dichtbevolkt land als Nederland. Je ziet toe hoe wolven schapen doodbijten, maar ja, ‘dat is de natuur’.”

“Deze mensen hebben geen verstand van natuur en dieren. Het is onverantwoord om grote groepen wolven in Nederland te introduceren. Wat mij betreft zijn de overheid en deze ambtenaren (hoofdelijk) aansprakelijk voor alle schade, ook als er straks kinderen worden doodgebeten.”

Tot zover de leugen dat de wolf op natuurlijke wijze is gemigreerd naar Nederland, dat intussen de hoogste wolfdichtheid ter wereld heeft, voegt oud-Tweede Kamerlid Harm Beertema toe. “Wie heeft de bevolking zo welbewust bedrogen en misleid? Alweer de universiteiten, die van Wageningen in dit geval, en groene wokelinkse ambtenaren die met met uw belastinggeld worden betaald om hun persoonlijke hobby’s door uw strot te duwen. Met alle gevolgen van dien: bossen gesloten voor honden, wandelaars die niet meer durven, dierenleed, gesloten scholen. De wolf die ons landelijke gebied ontwricht is het beste voorbeeld van een overheid die zelf de meest waanzinnige experimenten bedenkt, uitvoert, in het diepste geheim ook nog, regelgeving ontwerpt waardoor het probleem op geen enkele logische manier meer kan worden opgelost en vervolgens van haar eigen bevolking eist zich aan te passen aan de nieuwe door haarzelf gecreëerde situatie.”

Eerst even het kabinet-Jetten I en dan moeten we echt orde op zaken stellen, stelt Beertema.

“De wolf kwam dus niet ‘spontaan’ onze kant op. Ze werd met behulp van veel belastinggeld en NGO’s onze kant op gedirigeerd. En daar mogen de boeren nu voor betalen,” constateert neuroloog Jan Bonte.